---
title: Współrzędnościowe systemy pomiarowe w przemyśle
description: Poznaj kluczową rolę współrzędnościowych systemów pomiarowych 3D w rozwoju przemysłu, takich jak motoryzacja, lotnictwo, kosmos i medycyna.
---

[BLOG | COMTEC 3D ](https://www.comtec3d.pl/blog)

# [Współrzędnościowe systemy pomiarowe w przemyśle](https://www.comtec3d.pl/blog/wspolrzednosciowe-systemy-pomiarowe-w-przemysle)

 Autor: [Krzysztof PAWLAK](https://www.comtec3d.pl/blog/author/krzysztof-pawlak) | 29.03.24 07:50

# Zastosowanie współrzędnościowych systemów pomiarowych 3D w przemyśle

Przemysł rozwija się w zawrotnym tempie. Znaczący wpływ na ten rozwój mają nowoczesne technologie - pozwalają osiągać maksimum wyników produkcyjnych w krótkim czasie bez uszczerbku na jakości produktów. Niewątpliwie jednym z wynalazków, który zrewolucjonizował proces produkcyjny, jest **współrzędnościowy system pomiarowy**. Choć sam jego koncept powstał w latach 60. XX wieku, formuła była stale ulepszana, aby na stałe zagościć w branży przemysłowej. W których sektorach gospodarki jest wykorzystywany?

# Znaczenie współrzędnościowych systemów pomiarowych w przemyśle

Aby sprostać wymaganiom, jakie stawia współczesny przemysł w kwestii dokładności wymiarowo-kształtowej, potrzebny jest wielofunkcyjny, a zarazem precyzyjny sprzęt. **Współrzędnościowa maszyna pomiarowa** pozwala na sprawną realizację zadań pomiarowych i precyzję ich wykonania. Minimalizuje wystąpienie błędów geometrycznych i przestojów na linii produkcyjnej, doskonaląc kontrolę jakości. To dlatego współrzędnościowa **technika pomiarowa 3D** została doceniona zwłaszcza w sektorze produkcyjnym. W motoryzacji spełnia ważną funkcję w kontroli jakości podzespołów samochodowych. W przemyśle lotniczym i kosmicznym umożliwia dokonanie pomiarów wieloczęściowych elementów konstrukcyjnych statków powietrznych, co zwiększa bezpieczeństwo podczas lotu. W medycynie stosowana jest zaś m.in. do produkcji implantów i narzędzi chirurgicznych.

## Zasada działania maszyn pomiarowych

**Współrzędnościowe maszyny pomiarowe** wyposażone w trzpień pomiarowy zakończony specjalną sondą oraz specjalistyczne oprogramowanie bardzo dokładnie rejestrują trójwymiarową geometrię mierzonego przedmiotu, tworząc jego cyfrowy model współrzędnych, który następnie wykorzystywany jest do:

- analizy geometrycznej;
- porównywania z modelem referencyjnym;
- kontroli jakości;
- identyfikacji ewentualnych odstępstw od normy;
- wprowadzania odpowiednich działań naprawczych.

**System CMM** bazujący na zbieraniu punktów pomiarowych wzdłuż trzech osi przedmiotu (X, Y, Z) zapewnia uzyskanie nie tylko danych takich jak: długość, szerokość, kąt, czy grubość, ale również głębokość i kształt powierzchni. Osiągana precyzja pomiarów ma kolosalne znaczenie zwłaszcza w gałęziach przemysłu, w których wykorzystywane są komponenty o skomplikowanej i złożonej geometrii. Doskonałym przykładem jest branża motoryzacyjna, w której każda, nawet najmniejsza część konstrukcji musi być skrupulatnie wykonana wedle ściśle określonych specyfikacji. Wszystko to po to, aby zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa podczas późniejszej eksploatacji.

## Współrzędnościowe systemy pomiarowe w produkcji na przykładzie branży motoryzacyjnej

Nieregularność i złożoność części składowych samochodu determinują konieczność zastosowania zaawansowanych **systemów pomiarowych**. Ilość geometrycznie zróżnicowanych elementów, które poddawane są inspekcji pomiarowej, jest naprawdę duża. Należą do nich m.in. silniki, elementy nadwozia, karoserii, układy napędowe. Przeprowadzanie serii skanów i zaawansowanych pomiarów dotykowych na różnych obszarach geometrycznych części samochodowych zakończone analizą danych oraz raportowaniem wyników pozwala na spełnienie najwyższych standardów jakościowych produktów i wyeliminowanie błędów produkcyjnych.

Ten wieloetapowy proces jest niezbędny dla bezpieczeństwa i wydajności pojazdów, co finalnie prowadzi oczywiście do zadowolenia i satysfakcji klientów. Przeanalizujemy zatem, na czym dokładnie polega seria istota pomiarów na linii produkcyjnej i wskażemy, które z urządzeń pomiarowych sprawdzają się najlepiej w przemyśle samochodowym.

### Proces pomiarowy w przemyśle motoryzacyjnym

Jednym z najważniejszych elementów silnika spalinowego w samochodzie jest wał korbowy. Jego funkcją jest przekazywanie energii z ruchu tłoków do zespołu napędowego. Do mierzenia tego strukturalnie skomplikowanego komponentu najczęściej stosuje się maszyny pomiarowe typu portalowego. W produkcji części samochodowych coraz chętniej wykorzystywana są także [skanery laserowe 3D](https://www.comtec3d.pl/skanery-laserowe-3d-optiscan), które sprzyjają dokładnym i powtarzalnym pomiarom nawet przy wysokim tempie produkcji. 

Na przykładzie wału korbowego wskazaliśmy poszczególne etapy procesu pomiarowego z użyciem maszyny pomiarowej 3D. Oto one:

- Przygotowanie maszyny pomiarowej. Na tym etapie operator przygotowuje sprzęt do pracy – wykonuje kalibrację maszyny ew. sondy dotykowej w celu zapewnienia jak największej dokładności pomiarów. Do kalibracji maszyn często wykorzystywane są [wzorce pomiarowe](https://www.comtec3d.pl/wzorce-pomiarowe-unimetrik).
- Przygotowanie samego wału korbowego do pomiaru – do zadań operatora należy również oczyszczenie mierzonego obiektu z zanieczyszczeń oraz prawidłowe umieszczenie go na stole pomiarowym.
- Zaprogramowanie procesu pomiarowego – określenie przez operatora ścieżek, punktów i parametrów pomiarowych na powierzchni wału korbowego, np. średnicy w trzech przekrojach czopów głównych, czy współśrodkowości kołnierza oraz wprowadzenie tych danych do systemu komputerowego.
- Wykonanie pomiaru – przesuwanie głowicy wzdłuż zdefiniowanych ścieżek pomiarowych i zbieranie danych pomiarowych z wybranych punktów. W przypadku wału korbowego brane są pod uwagę cechy geometryczne, takie jak:  
    - średnica czopów głównych;
- średnica łożysk korbowodowych;
- odległość między łożyskami a wałem korbowym.

Współrzędnościowy **system pomiarowy** zakłada również ocenę zużycia mierzonego wału i zlokalizowanie na jego powierzchni nierówności i pęknięć.

- Analiza danych – szybkie przetwarzanie GD&T (Geometric Dimensioning and Tolerancing) na podstawie bezpośrednio importowanych z modelu CAD danych PMI (Product Manufacturing Information) oraz interpretacja wyników, które porównywane są z tolerancjami geometrycznymi i wymaganiami technicznymi.
- Raportowanie – wyniki pomiarów gromadzone są w zbiorczym pliku. Ich podsumowanie umożliwia podjęcie dalszych działań np. naprawy wału.

Co ciekawe, **systemy pomiarowe nowej generacji** odgrywają w motoryzacji jeszcze jedną ważną rolę. Mianowicie rejestrowanie fizycznych wymiarów i generowanie modeli cyfrowych w oparciu o istniejące już obiekty służą do odwzorowywania lub modyfikacji części starszych modeli pojazdów. Proces ten znany jest jako inżynieria odwrotna.

 

## System pomiarowy 3D w przemyśle medycznym

Jak zostało już wcześniej wspomniane, korzyści płynące ze zastosowania **pomiarów współrzędnościowych** dostrzeżono też w przemyśle medycznym, gdzie przeprowadzane są operacje kontrolne na różnego rodzaju wyrobach np. protetycznych implantach, narzędziach chirurgicznych w celu utrzymania najwyższych standardów bezpieczeństwa użytkowania. Na tym polu znakomicie sprawdzają się skanery optyczne 3D oraz ramiona pomiarowe, które pozwalają określić topografię i chropowatość powierzchni przedmiotów, grubość ich warstwy powierzchniowej oraz monitorują zużycie ostrzy narzędzi chirurgicznych. Poza wyżej wymienionymi wyrobami pomiarom 3D poddawane są ponadto:

- ciało człowieka – możliwa jest dynamiczna analiza ludzkich kości, ścięgien i więzadeł;
- produkty medyczne wykonane z tworzyw sztucznych np. strzykawki i cewniki;
- implanty stomatologiczne i aparaty dentystyczne – co zapewnia ich idealne dopasowanie.

### Zbieranie pomiarów 3D na przykładzie implantów stomatologicznych

Protezy dentystyczne powinny być dobrze dopasowanie do ludzkiej szczęki. Z racji tego, że ich zewnętrzne powłoki wykonywane są ze stopów tytanu lub ceramiki cyrkonowej, nakłada to na producenta konieczność utrzymania określonej chropowatości i geometrii powierzchni. W celu zgodności z wymaganymi tolerancjami chropowatości w trakcie trwania procesu produkcyjnego należy podejmować czynności nadzorujące. Skrupulatnie mierzone są: topografia korony, końcówki implantów, skok i głębokość gwintu (odpowiednia geometria gwintu zapewnia równomierne obciążenie kości i redukuje praktycznie do zera wystąpienie szkodliwych dla kości punktów przeciążeniowych). Oczywiście bierze się pod uwagę również objętość i kierunek powierzchni protezy, które oddziałują na optymalne dostosowanie implantu do tkanki kostnej.

Tak drobne i wymagające powierzchnie najlepiej mierzyć metodą bezdotykową, aby w żaden sposób nie naruszyć polerowanych i przezroczystych powłok implantu. Znakomicie sprawdza się tu zatem **optyczny system pomiarowy**, w skład którego wchodzą skanery optyczne oraz badania mikroskopowe.

## Nowoczesne współrzędnościowe systemy pomiarowe na stałe wpisały się w panoramę hal produkcyjnych. Ich wysoka dokładność, wydajność, elastyczność i zdolność kompensacji błędów pomiarowych sprawiły, że weszły w skład parków maszynowych także w innych gałęziach przemysłu.

 

Dziś trudno wyobrazić sobie mierzenie skomplikowanych komponentów i przeprowadzanie operacji kontrolnych bez stosowania systemu CMM. Biorąc pod uwagę dynamikę wdrażanych rozwiązań w dziedzinie metrologii, z ekscytacją patrzymy w przyszłość i oczekujemy, że kolejne innowacje jeszcze bardziej będą wspierać rozwój nowych produktów i wielu branż w tym technologii medycznych.

 

 

[Wyświetl kompletny wpis](https://www.comtec3d.pl/blog/wspolrzednosciowe-systemy-pomiarowe-w-przemysle)

```json
{
  "@context" : "http://schema.org",
  "@type" : "BlogPosting",
  "author" : {
    "@type" : "Person",
    "name" : "Krzysztof PAWLAK"
  },
  "dateModified" : "2024-08-26T09:52:39.591Z",
  "datePublished" : "2024-03-29T07:50:28Z",
  "headline" : "Współrzędnościowe systemy pomiarowe w przemyśle",
  "image" : {
    "@type" : "ImageObject",
    "height" : 942,
    "url" : "https://4877758.fs1.hubspotusercontent-na1.net/hubfs/4877758/przemysl-miniatura-blog.jpg",
    "width" : 1800
  },
  "mainEntityOfPage" : "https://www.comtec3d.pl/blog/wspolrzednosciowe-systemy-pomiarowe-w-przemysle",
  "publisher" : {
    "@type" : "Organization",
    "logo" : {
      "@type" : "ImageObject",
      "height" : 60,
      "url" : "/hs/hsstatic/content_shared_assets/static-1.4092/img/default-amp-logo.png",
      "width" : 60
    },
    "name" : "BLOG | COMTEC 3D"
  }
}
```