---
title: Tolerancje geometryczne według norm ISO – czym są tolerancje kształtu?
description: Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się czym są tolerancje geometryczne oraz tolerancje kształtu.
---

[BLOG | COMTEC 3D ](https://www.comtec3d.pl/blog)

# [Tolerancje geometryczne według norm ISO – czym są tolerancje kształtu?](https://www.comtec3d.pl/blog/tolerancje-geometryczne-według-norm-iso-czym-są-tolerancje-kształtu)

 Autor: [Krzysztof PAWLAK](https://www.comtec3d.pl/blog/author/krzysztof-pawlak) | 27.04.23 07:31

W normie [**ISO 1101**](https://www.comtec3d.pl/blog/iso-1101) szczegółowo zostały opisane **tolerancje geometryczne**, które mają ogromne znaczenie we współrzędnościowej technice pomiarowej. Wartości odchyleń, które mieszczą się w granicach akceptowalności, pozwalają na wykreowanie jednolitej geometrii danego wyrobu.

Wyróżnia się: tolerancje kształtu, położenia, kierunku oraz bicia. W tym artykule skupimy się na pierwszej grupie.

## Tolerancje kształtu – podstawowe informacje

Jak we współrzędnościowej technice pomiarowej rozumie się pojęcie „tolerancja kształtu”? Określić ją można jako ramę, w której mieszczą się odstępstwa rzeczywistego kształtu obiektu od jego nominalnej struktury. Rysunek 1. przedstawia zestawienie tolerancji kształtu. Są to: prostoliniowość, płaskość, okrągłość, walcowość, profil linii oraz profil powierzchni.

### Prostoliniowość

Pole tolerancji jest ograniczone przez dwie proste równoległe odległe od siebie o *t *na płaszczyźnie, która zawiera oś walca, co w znakomity sposób pokazuje poniższy rysunek.

Mówiąc o prostoliniowości, obszar tolerancji może być określany również przez walec o średnicy *t *(rys.3).

Poniższy przykład (rys.4) pokazuje, że każda linia zaobserwowana przekroju wzdłużnego powierzchni walcowej powinna zawierać się między dwiema równoległymi prostymi odległymi od siebie o 0,01.

### Płaskość

Pole tolerancji ograniczone jest przez dwie płaszczyzny równoległe odległe od siebie o* t*. Odchyłka płaskości zaprezentowana została na rysunku 5.

Na rysunku 6. widzimy przykład tolerancji płaskości. Powierzchnia zaobserwowana powinna zawierać się między dwiema płaszczyznami równoległymi odległymi od siebie o 0,08.

### Okrągłość

Ten warunek wskazuje, że pole tolerancji określone jest przez dwa okręgi współśrodkowe, których różnica promienia wynosi *t*.

Symbole zaprezentowane na rysunku 8 interpretuje się w następujący sposób: linia obwodowa zaobserwowana w każdym przekroju poprzecznym powierzchni walcowej powinna zawierać się między dwoma leżącymi na jednej płaszczyźnie okręgami o wspólnym środku, między którymi różnica promieni wynosi 0,03.

### Walcowość

Jak sama nazwa wskazuje, strefę tolerancji wskazują dwa walce współosiowe o różnicy promieni *t*.

Rysunek 10. to przykład tolerancji walcowości. Powierzchnia walcowa zaobserwowana powinna zawierać się między dwoma walcami współosiowymi o różnicy promieni 0,1.

## Tolerancje profilu linii i profilu powierzchni

W specyfikacjach kształtu (oraz kierunku i położenia) znalazły się również:

1. tolerancja profilu linii – w tym przypadku pole tolerancji ustalone jest przez dwie linie będące obwiedniami okręgów o średnicy t, których środki położone są na linii o kształcie geometrycznym teoretycznie dokładnym względem płaszczyzny stanowiącej bazę A i płaszczyzny będącej bazą B.

**Jak odczytać parametry na poniższym schemacie** **(rys.12)?** W każdym przekroju równoległym do płaszczyzny stanowiącej bazę A, co wyspecyfikowano za pomocą oznaczenia płaszczyzny przekroju, linia profilu zaobserwowanego powinna zawierać się między dwiema liniami równoległymi będącymi obwiedniami okręgów o średnicy 0,04, których środki położone są na linii o kształcie geometrycznym względem płaszczyzny – bazy A i płaszczyzny – bazy B. 

- tolerancja profilu powierzchni – profil przedmiotu musi zmieścić się między dwoma powierzchniami – obwiedniami sfer o średnicy t – których środki są położone na powierzchni o kształcie geometrycznym teoretycznie dokładnym.

**Przykład tolerancji profilu powierzchni (**rys. 14) mówi, że powierzchnia zaobserwowana powinna znajdować się między dwoma powierzchniami równoległymi będącymi obwiedniami sfer o średnicy 0,02, których środki położone są na powierzchni o kształcie geometrycznym teoretycznie dokładnym.

[Wyświetl kompletny wpis](https://www.comtec3d.pl/blog/tolerancje-geometryczne-według-norm-iso-czym-są-tolerancje-kształtu)

```json
{
  "@context" : "http://schema.org",
  "@type" : "BlogPosting",
  "author" : {
    "@type" : "Person",
    "name" : "Krzysztof PAWLAK"
  },
  "dateModified" : "2024-03-01T15:09:26.740Z",
  "datePublished" : "2023-04-27T07:31:29Z",
  "headline" : "Tolerancje geometryczne według norm ISO – czym są tolerancje kształtu?",
  "image" : {
    "@type" : "ImageObject",
    "height" : 942,
    "url" : "https://4877758.fs1.hubspotusercontent-na1.net/hubfs/4877758/3.jpg",
    "width" : 1800
  },
  "mainEntityOfPage" : "https://www.comtec3d.pl/blog/tolerancje-geometryczne-według-norm-iso-czym-są-tolerancje-kształtu",
  "publisher" : {
    "@type" : "Organization",
    "logo" : {
      "@type" : "ImageObject",
      "height" : 60,
      "url" : "/hs/hsstatic/content_shared_assets/static-1.4092/img/default-amp-logo.png",
      "width" : 60
    },
    "name" : "BLOG | COMTEC 3D"
  }
}
```