W lotnictwie nawet drobne błędy oznaczają ryzyko niebezpiecznych sytuacji, dlatego metrologia w branży aerospace działa według znacznie bardziej rygorystycznych zasad niż w większości gałęzi przemysłu. Nie wystarczy tutaj po prostu zmierzyć detal, ponieważ liczy się pomiar powtarzalny, zgodny z wymaganiami i możliwy do udokumentowania. Jednym z fundamentów takiego podejścia jest norma AS9100, która porządkuje sposób zarządzania jakością w całym łańcuchu dostaw. Wyjaśniamy, czym jest norma i dlaczego jej znaczenie w sektorze aerospace jest tak duże!
Komponenty lotnicze pracują w ekstremalnych warunkach, ponieważ przez cały okres eksploatacji towarzyszą im wahania temperatur, drgania i wysokie obciążenia. Podczas produkcji nie można pozwolić sobie na odchylenia, bo negatywnie wpływają one na aerodynamikę, szczelność, trwałość i bezpieczeństwo konstrukcji.
Dlatego kontrola wymiarowa w sektorze aerospace obejmuje nie tylko klasyczny pomiar detalu, ale cały system jakości:
pełną identyfikowalność pomiarów,
stabilność procesów kontrolnych,
walidację metod inspekcji,
nadzór nad wyposażeniem pomiarowym,
udokumentowane wzorcowanie i kalibrację.
Mówiąc prościej, w lotnictwie liczy się nie tylko wynik pomiaru, ale również odpowiedź na pytanie „czy można mu zaufać?”.
To właśnie tutaj ogromną rolę odgrywa metrologia w lotnictwie, wspierana przez zaawansowane maszyny współrzędnościowe, skanery 3D, systemy automatycznej inspekcji oraz rygorystyczne standardy jakości.
AS9100 to branżowy system zarządzania jakością dla sektora lotniczego, kosmicznego i obronnego.
Norma bazuje na wymaganiach ISO 9001, ale rozszerza je o dodatkowe zapisy dotyczące bezpieczeństwa wyrobu, kontroli procesów specjalnych, identyfikowalności, ryzyka operacyjnego czy nadzoru nad dostawcami.
Standard obejmuje:
Co istotne, norma funkcjonuje globalnie, dzięki czemu producent w Polsce może dostarczać komponenty dla międzynarodowych koncernów aerospace, pracując według wspólnego języka jakości.
AS9100 nie skupia się wyłącznie na dokumentacji. W praktyce wpływa na organizację produkcji, nadzór nad pomiarami oraz na to, w jaki sposób podejmowane są decyzje dotyczące jakości wyrobu.
Z perspektywy laboratoriów pomiarowych i działów jakości norma AS9100 szczególnie mocno wpływa na wiarygodność danych pomiarowych. Nie chodzi wyłącznie o to, aby detal mieścił się w tolerancji. Organizacja musi wykazać, że wynik został uzyskany przy użyciu odpowiednio nadzorowanego procesu.
Trzeba więc zapewnić pewne rzeczy, o których piszemy poniżej.
Każdy wynik musi być możliwy do odtworzenia. Organizacja powinna wiedzieć:
AS9100 wymaga nadzoru nad wyposażeniem monitorującym i pomiarowym. Należy regularnie sprawdzać maszyny CMM, sondy, skanery optyczne i przyrządy warsztatowe, podobnie jak wzorcować i utrzymywać w jak najlepszym stanie. Organizacje często korzystają z laboratoriów pracujących zgodnie z normą ISO/IEC 17025 lub utrzymują własne procedury potwierdzające spójność co do pomiarów.
W lotnictwie błędny pomiar niesie za sobą poważne konsekwencje. Z tego względu analizuje się:
ryzyko niewłaściwego oprzyrządowania,
błędy operatora,
wpływ środowiska pomiarowego,
powtarzalność i odtwarzalność wyników (MSA).
Coraz większe znaczenie ma również automatyzacja pomiarów, gdyż ogranicza błędy ludzi.
Audyt według wymagań AS9100 potrafi bardzo szybko pokazać, czy organizacja rzeczywiście kontroluje proces pomiarowy, czy jedynie posiada zestaw procedur w segregatorze. Audytorzy zwracają uwagę przede wszystkim na spójność systemu.
Sprawdzane są między innymi:
Szczególne znaczenie ma dokumentowanie procesu kontroli pierwszej sztuki, czyli FAI (First Article Inspection). To istotna weryfikacja zgodności wyrobu, którą przeprowadza się przed rozpoczęciem seryjnej produkcji.
W COMTEC 3D od ponad 20 lat wspieramy firmy przemysłowe w budowie wiarygodnych procesów pomiarowych, również dla branży lotniczej. Dostarczamy maszyny CMM, skanery 3D, systemy pomiarowe i oprogramowanie metrologiczne, wykonujemy modernizacje, kalibracje oraz zapewniamy wsparcie techniczne.
Pomagamy projektować środowiska pomiarowe zgodne z wymaganiami współczesnego przemysłu. Wszędzie tam, gdzie jakość danych pomiarowych bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo. Jeśli przygotowujesz organizację pod wymagania aerospace lub chcesz zwiększyć pewność procesu kontroli jakości, skontaktuj się z naszym zespołem.
AS9100 to standard zarządzania jakością dla branży lotniczej, kosmicznej i obronnej, bazujący na ISO 9001 i rozszerzony o dodatkowe wymagania związane z bezpieczeństwem wyrobu, identyfikowalnością i zarządzaniem ryzykiem.
Czym różni się AS9100 od ISO 9001?AS9100 zawiera wszystkie wymagania ISO 9001, ale dodaje zapisy specyficzne dla lotnictwa, m.in. dotyczące bezpieczeństwa produktu, zarządzania konfiguracją, zapobiegania częściom podrobionym i kontroli dostawców.
Co to jest AS9102?AS9102 odnosi się do procesu FAI (First Article Inspection), czyli kontroli pierwszej sztuki. Polega ona na szczegółowej weryfikacji zgodności wyrobu przed rozpoczęciem seryjnej produkcji.
Czy AS9100 wymaga akredytowanego wzorcowania?Norma wymaga nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym oraz zapewnienia spójności pomiarowej. W praktyce wiele organizacji korzysta z laboratoriów działających zgodnie z ISO/IEC 17025, choć sposób spełnienia wymagań zależy od organizacji i ryzyka procesu.
Jakie maszyny pomiarowe są stosowane w lotnictwie?Najczęściej wykorzystywane są maszyny współrzędnościowe CMM, skanery 3D, systemy optyczne, ramiona pomiarowe oraz technologie laserowe umożliwiające dokładną kontrolę geometrii części lotniczych.